No more boys and girls

Bron

Een half jaar geleden geleden attendeerde mijn wijze tante mij op een goede documentaire. Het was een eye-opener over ingeprente genderverschillen en hoe jongens en meisjes op subtiele en onsubtiele wijze van jongs af aan in hokjes worden geplaatst. Hokjes vol onwaarheden wel te verstaan. En de gevolgen zijn groot!

Sindsdien zijn mijn ogen geopend en zie ik steeds meer “onheil” op gebied van genderemancipatie in mijn omgeving. Mijn hoofd overstroomt inmiddels van gedachten over deze documentaire en dit onderwerp, dus het wordt hoog tijd voor een artikel!

Emancipatie in mijn omgeving

Vroeger maakte ik mij helemaal niet zo druk om vrouwenemancipatie. Dat zal wel komen, omdat we hier al zo goed op weg zijn, dacht ik naïef. Toch merkte ik steeds vaker, dat we nog een lange weg te gaan hadden. Hier een aantal persoonlijke ervaringen en observaties, variërend van tenenkrommend tot opmerkelijk:

• Een vrouw van een klantenservice gaf mij eens uitleg om een probleem met de vloerverwarming te verhelpen. Toen ik doorvroeg over de betekenis van een woord, zei ze dat ik dat aan mijn man moest vragen. Pas na ophangen van de telefoon realiseerde ik mij hoe bizar haar opmerkingen waren.
• Kan het nog erger? Jazeker! Een vrouw in de Kringloop in ons dorp tegen haar zoon, die naar een speelgoed strijkplank wees: “Je bent toch geen meisje?” Ik had die vrouw natuurlijk moeten terechtwijzen, maar stond aan de grond genageld. Ik ben trouwens bang, dat dit soort extreme ideeën vrij normaal zijn in ons gereformeerde dorpje.



Bron

• Mensen praten soms doodleuk over een collegaatje, als het een vrouwelijke collega betreft. Het gebruik van verkleinwoorden naar vrouwen toe komt vaker voor dan je denkt.
• De teksten op onze moederdag- en vaderdagcadeaus waren bijzonder stereotiep. Zo werd ik als “zacht” omschreven en manlief als “held”. We koesteren onze eerste moederdag en vaderdag en deze cadeautjes natuurlijk, maar opvallend was het wel.
• Ik geef natuurkundeles en heb momenteel alleen maar jongens in mijn klas. Meestal zitten er wel wat meisjes in mijn klas, maar ze zijn in de minderheid. Toen ik zelf nog leerling was, dacht ik ook dat natuurkunde iets te moeilijk en te technisch voor mij was.

De documentaire en dit artikel gaat niet alleen over vrouwenemancipatie, maar over genderemancipatie in zijn geheel. Want ook jongens worden in een bepaalde hoek gedrukt, ook al lijken zij soms beter af.

De documentaire (met een aantal spoilers)

Allereerst de link naar de documentaire op Youtube: No More Boys and Girls - Can Our Kids Go Gender Free episode 1
Een van de eerste zinnen vat de strekking van de documentaire goed samen: “Elk kind verdient dezelfde mogelijkheden in het leven. Maar als we niet stoppen met jongens en meisjes verschillend te behandelen, zal dat niet gemakkelijk zijn”

Met een aantal interventies en spelletjes werd gekeken of het mogelijk is een klas met 7-jarige kinderen meer genderneutraal te laten denken over hun toekomst en mogelijkheden. De geboekte resultaten zijn hoopgevend, maar de ideeën die de kinderen bij aanvang hadden, zijn schokkend. Want je weet gewoon, dat er met deze kinderen nog veel andere kinderen (en volwassenen) met deze denkbeelden rondlopen.

Voor degenen, die niet direct gaan kijken en ook geen bezwaar tegen een aantal spoilers hebben:

• Het begon al gelijk schokkend met de associaties van de kinderen zelf met de beide geslachten. De kinderen omschreven jongens/mannen als “more succesful”, “stronger”, “cleverer”, “got more jobs”. Meisjes/vrouwen kregen de omschrijving als “pretty”, “lipstick”, “dresses”. Ook opmerkelijke gedragsverschillen kwamen aan bod: jongens die hun emotie alleen met boosheid konden uiten en meisjes die steevast hun capaciteiten onderschatten.
• De eerste interventie was, dat de docent de kinderen niet meer met “love” en “mate” mocht aanspreken. Heel leuk om te zien hoe de docent zich bewust werd zijn taalgebruik en vervolgens meewerkte.

• Een tof spel was, dat de kinderen beroepen moesten tekenen (automonteur, make-up artiest en nog twee). Vervolgens maakten ze kennis met uitoefenaars van die beroepen, die - je raadt het misschien al - precies het andere geslacht hadden, dan wat zij hadden getekend.
• Er werd geëxperimenteerd met neutraal verpakt speelgoed, waarbij jongens ook eens empathie bevorderend speelgoed (knuffels) kregen en de meisjes technisch speelgoed. En ze vonden het allemaal leuk!
• Naar aanleiding van quotes op jongens en meisjes T-shirts werd de vraag gesteld: 'Zou jij je dochter een T-shirt geven met de tekst “Made to be underpaid?” ' Dan klinken quotes als “Boys are better” en “Princess” ineens niet meer zo onschuldig.
• Er werd verteld dat jongens en meisjes op de leeftijd van 7 fysiek even sterk zijn.
• In experimenten met baby’s werd zichtbaar hoe mensen het speelgoed voor kinderen uitkozen, op basis van hun geslacht (vermeende geslacht, want de kleertjes waren omgewisseld). Meisjes kregen het zachte speelgoed en jongens het harde en stoere speelgoed en de vaardigheidspuzzeltjes. En dit blijkt uiteindelijk veel meer impact te hebben dan alleen de voorkeur voor speelgoed!
• De reacties onder de video kun je maar beter niet lezen. Veel positiefs hoor, maar ook opmerkingen, waar je niet blij van wordt, zoals dat het hersenspoeling zou zijn. Wacht eens even… waren we daar al niet heel lang mee bezig?

Opgelegde genderverschillen

In de documentaire wordt duidelijk, hoe vroeg de genderverschillen worden ingeprent en hoe de meeste mensen zich daarvan niet bewust zijn. Veel mensen denken dat de voorkeur voor bepaald speelgoed toch echt bij de kinderen zelf ontstaat. Zelf ben ik er redelijk overtuigd, dat dit van alle kanten wordt opgelegd.

De druk van de maatschappij en marketing is enorm. Je kunt op deze manier dubbel zoveel speelgoed verkopen. En wat te denken van kleren... Waarom moet kleding überhaupt gelabeld worden met “voor meisjes” of “voor jongens”? Ook weer een middel om de omzet te verdubbelen.

Helaas trapt iedereen daarin en is het opgelegde onderscheid goed merkbaar. Ik krijg vaak enthousiaste reacties van familie en vrienden, dat zoonlief echt een jongetjes-jongen is. Ik weet even niet meer op grond waarvan, maar het zal zijn interesse voor auto’s wel zijn. De rest van zijn interesses (dino’s, knuffels, knutselen, lego, de huisdieren en buiten spelen) zijn allemaal redelijk genderneutraal. Ik moedig zoonlief graag aan in de dingen waar hij enthousiast over is. Maar ik zie helaas ook hoe hij in een rol wordt geduwd.

Perfect genderneutraal truitje toch?

Genderverschillen op school

De genderverschillen worden nog meer benadrukt als je kind naar school gaat. Er lijkt niets veranderd te zijn in de fabeltjes die worden doorgegeven. Je kent het wel, van die fabeltjes bijvoorbeeld dat de stippen op een lieveheersbeestje zijn leeftijd aanduiden (deze komt overigens niet van school). Voor fabeltjes over genderverschillen geldt helaas hetzelfde.

Van alle kanten is en wordt zoonlief al volgestopt met vooroordelen en stereotypes. Toen we vorig jaar een kaartje voor zijn 5e verjaardag uitzochten, moesten we al kiezen of hij een voetballer of een prinses was. Van mij mag hij het allebei zijn. Op school wordt zoonlief op zijn jonge leeftijd al kritisch ondervraagd door klasgenootjes, wanneer hij een keertje nagellak op heeft of een paarse riem (niet eens roze) aanheeft. Met allerlei dingen, die hij oprecht leuk vindt, wordt direct korte metten gemaakt.

En tot overmaat van ramp zag ik deze week tijdens een kijkavond op school, dat de lunchhapjes in een andere klas in twee kratjes werden gesorteerd op “hapjes voor jongens” (groen) en “hapjes voor meisjes” (roze). Wat staat onze zoon te wachten, zeg!

Mag het allemaal weer wat meer genderneutraal?